Πατέρας Αντώνιος:«Η μεγαλύτερη αρετή είναι η αγάπη και το αντίθετό της ο φόβος»
Συνέντευξη στην Βίβιαν Μαργέλλου
O κληρικός που κέρδισε το Βραβείο του Ευρωπαίου Πολίτη 2018 δημιούργησε κιβωτούς για να βοηθήσει τα παιδιά σε όλη την Ελλάδα. Ο πατέρας Αντώνιος γεννήθηκε στη Χίο το 1971, αλλά μεγάλωσε σε μια εργατούπολη, στη Δραπετσώνα, σε συνθήκες ακραίας φτώχειας, ανάμεσα σε ανθρώπους που πάλευαν για το μεροκάματο. Από μικρή ηλικία ήταν ανήσυχος και είχε την τάση να βοηθά, να συμμετέχει σε δράσεις και να νοιάζεται για τους άλλους. Παιδί μιας πολυμελούς οικογένειας με πέντε παιδιά, διδάχτηκε από νωρίς ότι σημασία δεν έχουν τα υλικά αγαθά, μόνο ο πλούτος των συναισθημάτων. Έτσι, υπηρέτησε ως εφημέριος στον Άγιο Γεώργιο Ακαδημίας Πλάτωνος, στον Κολωνό, μια υποβαθμισμένη περιοχή της Αθήνας με πολυάριθμα προβλήματα. Η Κιβωτός του Κόσμου ιδρύθηκε το 1998 στην Αθήνα από τον εικοσιεξάχρονο τότε πατέρα Αντώνιο Παπανικολάου, με όπλα την αγάπη του για τα παιδιά, την ανιδιοτελή προσφορά και την επιθυμία του για τη δημιουργία μιας στοργικής φωλιάς και φροντίδας για το παιδί, τον νέο και τον γονιό που βρίσκονται σε ανάγκη και διαβιούν στις χαραμάδες της κοινωνίας, σε μια διαφορετική Αθήνα, συγκεκριμένα στην περιοχή της Ακαδημίας Πλάτωνος. Ο πατέρας Αντώνιος μιλά στο Vrilissianews και την Βίβιαν Μαργέλλου για το εγχείρημά του που στόχο έχει την βοήθεια στα παιδιά.
Πως ξεκινά η ημέρα σας Πατέρα Αντώνιε;
Καθημερινά η μέρα μου ξεκινά με την τροφή της ψυχής την προσευχή, όπου και προσεύχομαι προς τον Πανάγαθο και Φιλάνθρωπο Θεό μας: «Κύριε φώτισόν μου το σκότος» όπως έκανε και ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς. Ζητάω να μου φωτίσει το νου και την ψυχή, ώστε να βλέπω καθαρά και να πράττω σωστά σε κάθε μου βήμα προσωπικό και για να αποφασίζω με γνώμονα πάντα το συμφέρον των παιδιών και του πληθυσμού που στηρίζονται από την Κιβωτό του Κόσμου. Άλλωστε πιστεύω ότι η Κιβωτός είναι ένα σχέδιο του Θεού που προϋπήρχε κι εγώ απαντώ θετικά καθημερινά στην πρόσκλησή Του. Χωρίς την Χάρι Του δεν θα μπορούσα να τα καταφέρω!
Έχετε πει «Η ζωή είναι ένα δύσκολο ομαδικό παιχνίδι, όπου τίποτε δεν σου χαρίζεται»
Πράγματι η ζωή είναι ένα δύσκολο ομαδικό παιχνίδι που καλείσαι να μπεις δυναμικά για να το κερδίσεις, αφού τίποτα δεν σου χαρίζεται. Το μπάσκετ, που είναι ένα ομαδικό άθλημα, είναι η αφορμή να βρίσκομαι σε επαφή με τα παιδιά μας, ώστε μέσα από αυτό να μου ανοίγονται, να βλέπω συμπεριφορές, να συζητάμε σε κάθε φάση, που θα φέρει μια δυσκολία. Παρομοιάζω το μπάσκετ με την ζωή, αφού όπως στο μπάσκετ για να νικήσεις πρέπει να αγωνιστείς, να διεκδικήσεις, να συμμετέχεις στην ομάδα, έτσι και στην ζωή θα πρέπει να ενταχθείς στην κοινωνία, να αγωνιστείς και να παλέψεις για τα όνειρά σου. Η απομόνωση και ο ατομισμός δεν βοηθάει ούτε στο μπάσκετ, ούτε και στην ζωή. Λέω στα παιδιά μην περιμένεις να σου έρθει η μπάλα στο τρίποντο, μπες μέσα και διεκδίκησέ την, να τζαρτζαριστείς, να παλέψεις.
Έχουμε ένα graffiti στον εξωτερικό τοίχο του Κέντρου μας στην Αθήνα, όπου απεικονίζομαι μαζί με τα παιδιά να διεκδικούμε ένα ριμπάουντ. Αυτό κάνει η Κιβωτός, δίνει την ευκαιρία στα παιδιά και στους γονείς, που στηρίζει να διεκδικήσουν και πάλι το ριμπάουντ της ζωής τους, που για διάφορους λόγους το είχαν χάσει και να σταθούν πάλι στα πόδια τους.
Σίγουρα κρατάτε επαφή με τα παιδιά και τις μητέρες που ενηλικιώνονται. Τι σας μεταφέρουν για τη νέα τους ζωή;
Αυτό που εισπράττω από τα παιδιά που ενηλικιώνονται και από τους γονείς, που πλέον στηρίζονται στα πόδια τους και έχουν αναλάβει πλήρως τον γονεϊκό τους ρόλο είναι ευγνωμοσύνη και αγάπη έμπρακτη. Αυτό αποδεικνύεται ότι πολλά από τα παιδιά, που ενηλικιώθηκαν έχουν καταφέρει να ενταχθούν ομαλά στην κοινωνία και να γίνουν συνεργάτες μας και εθελοντές στο έργο της Κιβωτού. Είναι πλέον πολλοί από αυτούς οικογενειάρχες, που πέρα από την οικογένειά τους με τον τρόπο τους μπορούν να βοηθούν και τον συνάνθρωπό τους. Έτσι νοιώθω μια ικανοποίηση και χαρά να τους βλέπω να προοδεύουν και να αποτελούν ζωντανά παραδείγματα αγωνιστών της ζωής για τα υπόλοιπα παιδιά που έρχονται στην Κιβωτό. Είναι τα βιωματικά παραδείγματα για τα παιδιά μας. «Αφού τα κατάφερα εγώ» λένε στα παιδιά «μπορείτε να τα καταφέρετε και εσείς». Αυτά τα παιδιά είναι η πραγματική συνέχεια της Κιβωτού μέσα στην κοινωνία, γιατί τα ίδια βίωσαν τις δυσκολίες αλλά και τα ίδια βιώνουν τώρα και τα αποτελέσματα του αγώνα τους ως νικητές της ζωής.
Ο μικρότερος γιός σας Νώε, πήρε το όνομά του από την «Κιβωτό»;
Στην Ορθοδοξία μας υπάρχουν χιλιάδες Άγιοι και Αγίες που δεν ακούγονται και εύκολα σε ονόματα, αφού σπάνια οι γονείς θα δώσουν τα ονόματά τους στα παιδιά τους. Είναι μέσα στην φιλοσοφία, μου όταν πρόκειται να βαπτίσω ένα παιδί να δώσω και ένα όνομα Αγίου, που δεν ακούγεται εύκολα και για να τιμηθεί από το παιδί, που το παίρνει αλλά και να μαθαίνεται το όνομά του και ο βίος του. Έτσι αφού δημιουργήσαμε την Κιβωτό του Κόσμου δεν θα μπορούσε να λείψει το όνομα του Αγίου και Δικαίου δημιουργού της Κιβωτού της Παλαιάς Διαθήκης γι’ αυτό και τον μικρότερο γιο μου τον ονομάσαμε Νώε.
Ποια είναι η μεγαλύτερη αμαρτία Πατέρα Αντώνιε;
Αν η μεγαλύτερη αρετή είναι η αγάπη, αφού άλλωστε ο Θεός «Αγάπη εστί» τότε η μεγαλύτερη αμαρτία είναι το αντίθετό της ο φόβος. «Η τέλεια αγάπη έξω βάλει τον φόβο» γράφει ο Ευαγγελιστής Ιωάννης. Η αγάπη μαθαίνεται, όπως μαθαίνεται και το μίσος. Εμείς προσπαθούμε και αγωνιζόμαστε τα παιδιά να βιώσουν και να μάθουν την αγάπη, που δυστυχώς στην τρυφερή τους ηλικία δεν την ένοιωσαν. Κάποιοι πιστεύουν ότι το αντίθετο της αγάπης είναι το μίσος. Αυτό δεν είναι αλήθεια. Ο αντίποδας της αγάπης είναι ο φόβος. Και κυρίως, ο φόβος ν’ αγαπήσω. Αν επιλέγουμε κατά την διάρκεια της ζωής μας να γεμίζουμε την ψυχή μας με φόβο, τότε δεν θα περισσεύει καθόλου χώρος για την αγάπη. Αντίθετα εάν ανοίξουμε το παράθυρο της ψυχής μας και την γεμίσουμε σε κάθε ευκαιρία με αγάπη, τότε δεν θα υπάρχει καθόλου χώρος μέσα μας για να αναπτυχθεί ο φόβος.
Υπάρχει γύρω μας τόση απογοήτευση και φόβος, σήμερα. Φόβος γιατί; Βγες από αυτό που ζεις και δες το σαν εμπειρία. Γιατί δεν είναι ο κόσμος σου έτσι όπως τον θες; Μήπως δεν τον αγαπάς πραγματικά;
Η αγάπη υπάρχει μόνο όταν ζεις στο τώρα, γιατί εκεί η αγάπη δεν έχει όρους και όρια. Εκεί, συνδέεσαι με την αγάπη του Θεού που δεν έχει αρχή και τέλος. Είναι χωρίς όρους. Με άλλα λόγια, ο φόβος είναι αγάπη με όρια. Κάθε τι με όρια είναι φόβος, οπότε και η αγάπη που περιμένει επιστροφή έχει όρια.
Η αγάπη λοιπόν δεν περιμένει αντάλλαγμα, απλά είναι. Είναι εξάρτηση να περιμένεις την αγάπη από τον άλλον. Δεν χρειάζεται να μας αγαπήσει κανείς. Απλά να είμαστε αγαπήσιμοι, δηλαδή να είμαστε ολοκληρωτικά στο δόσιμο της αγάπης μας.
Στο τώρα συνδεόμαστε με την ψυχή μας και τον ίδιο το Θεό. Δεν φοβάσαι ότι παύεις να γνωρίζεις και γίνεσαι Σοφία. Γίνεσαι ειρήνη. Γίνεσαι σιωπή.
Στις δομές που η «Κιβωτός» έχει δημιουργήσει σε όλη την Ελλάδα, τα παιδιά μαθαίνουν και τέχνες. Έχετε μάλιστα ζητήσει και την συνδρομή του Υπ. Παιδείας για την πιστοποίηση. Υλοποιείται αυτό;
Όπως γνωρίζετε, τα παιδιά που φιλοξενούνται στις δομές μας έχουν απομακρυνθεί από το γονεϊκό περιβάλλον τους κατόπιν εισαγγελικής εντολής λόγω παραμέλησης, εγκατάλειψης, έκθεσης σε κίνδυνο. Τα παιδιά αυτά, λόγω ακριβώς των δύσκολων συνθηκών που έχουν βιώσει φέρουν ψυχικά τραύματα, που χρήζουν πλαισίωσης και θεραπείας. Με αρχικό στόχο αυτό, χρησιμοποιώντας δηλαδή τη φύση και τα ζώα ως θεραπευτικό μέσο – και με προτροπή πάντα από παιδοψυχολόγο – τα παιδιά στα παραρτήματά μας, όπου και προσφέρεται ο χώρος, άρχισαν να ασχολούνται με τον πρωτογενή τομέα. Τα παιδιά αυτά όμως αντιμετωπίζουν και μαθησιακά προβλήματα. Το γνωστικό τους επίπεδο είναι χαμηλό, σε σημείο που πολλές φορές δυσκολεύονται να ολοκληρώσουν την υποχρεωτική εκπαίδευση (Γυμνάσιο), πόσο μάλλον να συνεχίσουν σε κάτι ανώτερο. Στην προσπάθειά μας να ανταποκριθούμε στην ανάγκη αυτή των παιδιών και να διασφαλίσουμε στο μέτρο του δυνατού το μέλλον τους μετά τα 18, προέκυψε η ιδέα της γεωργικής σχολής. Ειδικότερα για τις ηλικίες 15-18, προσφέρει – επιπλέον – γνώση κι επαγγελματική κατάρτιση πριν την ενηλικίωσή τους, ώστε να είναι έτοιμοι να ενταχθούν στην ευρύτερη κοινωνία. Με την σχολή οι έφηβοι αποκτούν αυτοπεποίθηση, νέα πρότυπα, παραστάσεις και δεξιότητες, «εργάζονται» με τον εαυτό τους και εκπαιδεύονται σε επαγγέλματα του πρωτογενούς τομέα, ώστε να μπορούν να στηριχθούν στις δικές τους δυνάμεις, προς όφελος δικό τους και φυσικά της τοπικής κοινωνίας. Σε αυτό το σημείο είναι που απευθυνθήκαμε στο Υπ. Παιδείας και ζητήσαμε την συνδρομή του αναφορικά με την πιστοποίηση, που θα μπορούσαμε να παρέχουμε στα παιδιά μας, εφόσον ολοκληρώσουν το πρόγραμμα σπουδών τους. Η πρότασή μας βρήκε πρόσφορο έδαφος και τρόπον τινά συμπεριλήφθη στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων για την Επαγγελματική Εκπαίδευση, Κατάρτιση και Διά Βίου Μάθησης, που ψηφίστηκε τον Δεκέμβριο του 2020. Είμαστε πλέον στην διαδικασία, που συγκεντρώνουμε τα απαραίτητα δικαιολογητικά, ώστε να τα καταθέσουμε και να πάρουμε επίσημα άδεια λειτουργίας ως επαγγελματική σχολή κατάρτισης. Οπότε και να παρέχουμε πτυχίο επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης επιπέδου 3, ύστερα από πιστοποίηση.
Είστε δεινός μπασκετμπωλίστας!
Από μικρός έπαιζα μπάσκετ, όπως και τώρα παρακολουθώ και φυσικά παίζω με τα παιδιά. Χρησιμοποίησα το μπάσκετ ως παιδαγωγικό μέσο για να πλησιάσω τα παιδιά στο χώρο τους, στην πλατεία, στο γήπεδο, όταν τους ζήτησα να παίξω μαζί τους. Ήθελα να τους δείξω την δική μου αλήθεια, ότι υπάρχει ένας διαφορετικός τρόπος ζωής, να τους διδάξω την αξιοπρέπεια και μέσα από το μπάσκετ. Η αρχική τους απορία, έπαυσε όταν είδαν ότι παίζαμε στα ίσα. Μέσα από το μπάσκετ αρχίσαμε να μιλάμε, για ότι τα απασχολούσε και τους προβληματισμούς τους, χωρίς χαρακτηρισμούς και κρίσεις και κατάλαβαν ότι μπορώ να σταθώ πλάι τους και να τους βοηθήσω. Έτσι κέρδισα την αποδοχή τους, ήρθαν και με βρήκαν και στο δικό μου χώρο, στην εκκλησία, και με τον καιρό κέρδισα και την εμπιστοσύνη τους. Τους έλεγα χαρακτηριστικά «είσαι καλός, τα καταφέρνεις στο μπάσκετ και στον αθλητισμό, έτσι θα τα καταφέρεις και στο σχολείο και θα σε βοηθήσω για αυτό.» Κατόπιν γνώρισα και τις οικογένειές τους για να βοηθηθούν όλοι συνολικά και να λύσουμε τις ανάγκες και τα προβλήματα σταδιακά – βήμα βήμα.
Το 2018 βραβευθήκατε ως Καλύτερος Ευρωπαίος Πολίτης από το Ευρωπαικό Κοινοβούλιο, τι σας είπαν τα παιδιά της «Κιβωτού»;
Η βράβευση αυτή ήταν μεγάλη τιμή για εμένα, για την Κιβωτό μας για τα παιδιά μας, ήταν μία αναγνώριση των προσπαθειών, που κάνουμε όλα αυτά τα χρόνια. Ως ορθόδοξος ιερέας κάνω το καθήκον μου και συνεχίζω να το κάνω, χωρίς να χρειάζομαι βραβεία. Βέβαια μία τέτοια διεθνής διάκριση αποτελεί μία πιστοποίηση των προσπάθειών μας, για να γίνει το έργο μας ακόμα πιο γνωστό και συνάμα να προσεγγίσει και άλλους ανθρώπους, που θέλουν να μας βοηθήσουν. Θυμάμαι είχαμε πάει για την παραλαβή του βραβείου με μία ομάδα δέκα παιδιών. Ένιωθες τη χαρά και τον ενθουσιασμό τους. Ξέρετε, αγωνιζόμαστε σκληρά για να ξανακάνουμε τα παιδιά παιδιά, έβλεπες την ελπίδα στα μάτια τους για ένα καλύτερο μέλλον, παίρνεις δύναμη από αυτό για να συνεχίσεις τον αγώνα για αυτά τα παιδιά και να μην το βάζεις κάτω στις δυσκολίες. Και τα παιδιά το χάρηκαν πολύ. Ένιωσαν μεγάλη υπερηφάνεια και τιμή, που είδαν να βραβεύεται και να προβάλλεται το «σπίτι» τους, διότι και τα ίδια αποτελούν μέρος όλου αυτού του οικοδομήματος, γιατί η Κιβωτός είναι τα παιδιά της. Κι έχει μεγάλη αξία για μένα αυτό.
Πως μπορεί κάποιος να συνδράμει την Κιβωτό του Κόσμου;
Η Κιβωτός του Κόσμου είναι εθελοντικός μη κερδοσκοπικός οργανισμός ειδικής μέριμνας και προστασίας μητέρας και παιδιού. Με την πανδημία βιώνουμε πρωτόγνωρες καταστάσεις, όπως όλη η κοινωνία, αλλά φυσικά οι ευπαθείς ομάδες πλήττονται πρώτες. Δημιουργούνται σημαντικά προβλήματα, αφού ως εθελοντικός οργανισμός στηριζόμαστε αποκλειστικά στην προσφορά και αγάπη του κόσμου. Δεν έχουμε πάρει ποτέ καμιά τακτική κρατική ή ευρωπαϊκή επιχορήγηση, οπότε κάθε βοήθεια είναι καλοδεχούμενη και αναγκαία.
Αυτές οι γιορτές ήταν διαφορετικές για όλους μας. Φυσικά υπάρχει μείωση των προσφορών και δωρεών, λόγω του απαγορευτικού και της μείωσης της οικονομικής δραστηριότητας, καθώς και της αναβολής και ματαίωσης επισκέψεων αλληλεγγύης κι εκδηλώσεων και δράσεων με φιλανθρωπικό χαρακτήρα. Βέβαια δεν χάνουμε την πίστη μας. Ο Θεός έχει για όλους κι έχουμε την πίστη και την ελπίδα πως η αγάπη κι ο συνάνθρωπος πάντα θα βρει τρόπους να ανοίξει μία αγκαλιά ψυχής και να βοηθήσει έμπρακτα τις ευάλωτες ομάδες, που φροντίζουμε, τη μητέρα και το παιδί που βρίσκονται σε κίνδυνο και ανάγκη.
Να γνωρίζετε όσον αφορά τις ανάγκες μας ότι πάντοτε χρειαζόμαστε οικονομική βοήθεια για την κάλυψη των πάγιων και διαρκών αναγκών μας πχ λογαριασμοί ΔΕΚΟ, πετρέλαιο θέρμανσης, βενζίνες μετακίνησης, έξοδα συντήρησης κτηρίων, οικονομικά επιδόματα για τις μητέρες κι οικογένειες που βοηθάμε, μισθούς για το απαραίτητο προσωπικό μας (παιδαγωγούς, ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς), ασφάλιστρα αυτοκινήτων κλπ.
Οι τρόποι που μπορεί κάποιος να ενισχύσει το έργο μας αναγράφονται στην ιστοσελίδα μας, www.kivotostoukosmou.org Ενδεικτικά κάποιος μπορεί να βοηθήσει μέσω κατάθεσης στον τραπεζικό μας λογαριασμό ή με δωροεπιταγές super market, ή με κλήση ή αποστολή μηνύματος στον αριθμό τηλεβοηθείας μας 19828, ή με φυσική παράδοση ή αποστολή τροφίμων και αναλωσίμων στις δομές μας.
Ενισχύστε το σκοπό μας με κλήση στο 19828 (2,60€/κλήση με ΦΠΑ & τέλος σταθερής τηλεφωνίας) ή με κλήση ή μήνυμα στο 19828 από όλα τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας (2,48€/κλήση ή sms με ΦΠΑ)
(Εφαρμόζεται επιπλέον τέλος κινητής τηλεφωνίας 12% ή 15% ή 18% ή 20% ανάλογα το ύψος του μηνιαίου λογαριασμού.)
Κιβωτός του Κόσμου, (www.kivotostoukosmou.org), Ζηνοδώρου 3, Κολωνός – Αθήνα τηλ 2105141935, 2105141953. https://www.facebook.com/kivotostoukosmougr
*Η Βίβιαν Μαργέλλου είναι απόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής ΕΚΠΑ, απόφοιτος της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης, π.Ειδική Γραμματέας των Απόφοιτων ΕΣΣΔ και στέλεχος Δημόσιας Διοίκησης. Επιμελήθηκε της μετάφρασης της Έκθεσης του ΟΟΣΑ για την Ελληνική Δημόσια Διοίκηση. Έχει βραβευθεί, μεταξύ άλλων, για το άρθρο της “Ένα πολύ μεγάλο Κράτος”. Έχει λάβει κρατική πιστοποίηση στη συμβουλευτική ανέργων. Συμμετέχει ενεργά σε πλήθος φιλανθρωπικών οργανώσεων.