Απόδραση στα βασιλικά κτήματα Τατοΐου
Τα Βασιλικά Κτήματα στο Τατόι αποτελούν έναν από τους πιο αγαπημένους προορισμούς του Σαββατοκύριακου για μια κοντινή απόδραση για τους κατοίκους των Βορείων Προαστίων και όχι μόνο.
Το Θερινό Ανάκτορο Τατοΐου και οι κήποι του, τα βοηθητικά κτίρια της Αυλής, το Βασιλικό Κοιμητήριο, το ξενοδοχείο “Τατοϊον”, η γεωργική και η κτηνοτροφική μονάδα, τα σπίτια των εργατών, οι λίμνες και τα ποτάμια, οι δρόμοι, οι αλέες, τα γεφύρια αλλά και το οικοσύστημα μέσα στο οποίο είναι όλα αυτά εναρμονισμένα είναι αντιπροσωπευτικά δείγματα μοναδικού στον Ελλαδικό χώρο Κτήματος του τέλους του 19ου αιώνα επηρεασμένου αρχιτεκτονικά τόσο από την Κεντρική Ευρώπη όσο και τη Ρωσία. Όλα τα παραπάνω καθιστούν το πρώην Βασιλικό Κτήμα σημαντικό νεότερο μνημείο παγκοσμίου εμβέλειας. Είναι αυτός ο συνδυασμός υλικών (κτίρια & φύση) και άυλων (Ιστορία) στοιχείων τόσο σημαντικός που αδιαμφισβήτητα προσδίδουν στο χώρο μια εξαιρετική μοναδικότητα.
Ανάδειξη και αξιοποίηση των κτημάτων
Σε μια ασφυκτικά κατοικημένη Αθήνα η ηρεμία που προσφέρει η φύση του Τατοΐου αποτελεί ένα σημαντικό πλεονέκτημα του μοναδικού αυτού χώρου που θα τον βοηθήσει ουσιαστικά στην αξιοποίηση του και τη σωτηρία του. Η άνετη πρόσβαση, η μεγάλη οικολογική σημασία της ευρύτερης περιοχής, η ιστορικότητα του χώρου, αλλά και η μοναδική ομορφιά του τοπίου αποτελούν σημαντικά στοιχεία προσέλκυσης επισκεπτών και τουριστών. Έχει κανείς την εντύπωση ότι ο ήρεμος, ευγενικός και ειρηνικός αυτός τόπος είναι μια όαση αναζωογόνησης και ψυχικής ανάτασης μακριά από το βεβαρημένο κλίμα της πρωτεύουσας.
Στο πλαίσιο της ακόμα μεγαλύτερης αξιοποίησης και ανάδειξης του χώρου παρουσιάστηκε πρόσφατα το προσχέδιο της μελέτης Σκοπιμότητας και Βιωσιμότητας, η οποία εκπονείται, με χορηγία του Ιδρύματος Αθανασίου Λασκαρίδη, όπου αναλύονται τα βασικά χαρακτηριστικά του κτήματος. Παρουσιάστηκε, επίσης, η συνοπτική ανάλυση των τριών προηγούμενων μελετών (2002, 2012, 2014) για την αξιοποίηση του κτήματος, όπως και η υιοθέτηση καλών πρακτικών από τη διαχείριση αντίστοιχων κτημάτων του εξωτερικού, με παρόμοια χαρακτηριστικά.
Τα κριτήρια, με τα οποία γίνεται η σύγκριση, είναι το μέγεθος των κτημάτων κι αν μέσα στην έκτασή τους βρίσκεται ανάκτορο ή όχι. Αξιολογείται η σημασία των μνημείων τα οποία περιλαμβάνονται στα όριά τους, ο αριθμός επισκεπτών που δέχονται ετησίως, οι δραστηριότητες που φιλοξενούν και η απόστασή τους από αστικά κέντρα. Οι προτάσεις που θα κατατεθούν θα απεικονίζουν αναλυτικά τις χρήσεις, οι οποίες, στη συνέχεια –σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο– θα εξεταστούν από τα αρμόδια όργανα των συναρμοδίων Υπουργείων, προκειμένου να καταστεί εφικτή η ανάπτυξή τους στο κτήμα Τατοΐου.
Οι προθεσμίες που έχει θέσει η κα Μενδώνη είναι, στα μέσα Μαΐου, να παραδοθεί το τελικό σχέδιο της μελέτης Σκοπιμότητας και Βιωσιμότητας, ενώ μέχρι το τέλος Ιουνίου εκτιμάται η ολοκλήρωση της.
Σύμφωνα με τον προγραμματισμό των μελετών και των εργασιών στο κτήμα από τις υπηρεσίες του ΥΠΠΟΑ, την επόμενη εβδομάδα αναμένεται η υπογραφή της σύμβασης για την ανάθεση των μελετών που αφορούν στο Ανάκτορο. Παράλληλα, προχωρούν οι άμεσες σωστικές ενέργειες που απαιτούνται: Συγκεκριμένα, για το κτήριο του Ανακτόρου, είναι έτοιμες οι τεχνικές εκθέσεις για τις εργασίες καθαρισμών, απολύμανσης και αποκατάστασης της στέγης και των κουφωμάτων με τοποθέτηση ικριωμάτων.
Σε ό,τι αφορά την οικία Δασοφύλακα, η οποία θα λειτουργήσει ως πληροφοριακό κέντρο επισκεπτών, με τη συνεργασία του Συλλόγου Φίλων Κτήματος Τατοΐου, η κα Μενδώνη ζήτησε «να αποκατασταθεί η οικία στην αρχική της μορφή και να πραγματοποιηθεί συμπληρωματική μελέτη, η οποία θα εισαχθεί, εκ νέου, στο Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, προκειμένου να αφαιρεθούν τα επιχρίσματα από τους εξωτερικούς τοίχους». Σωστικές εργασίες θα αρχίσουν άμεσα και στον χώρο στάθμευσης αυτοκινήτων.
Σε λίγες ημέρες ολοκληρώνεται η τοποθέτηση των οικίσκων (tolls), που αποκτήθηκαν με τη χορηγία του κ. Αθανασίου Μαρτίνου. Σε αυτά θα μεταφερθούν τα κιβώτια και τα αντικείμενα από τα κτήρια των Μαγειρείων και των Στάβλων, ώστε να προχωρήσει άμεσα η καταγραφή και η συντήρησή τους.
Η κα Μενδώνη σημείωσε ότι «προχωρώντας, πάντοτε, με γνώμονα την ασφάλεια των μνημείων, πρέπει να αδειάσουν τα Μαγειρεία και οι Στάβλοι από τα στοιβαγμένα κιβώτια, με τους ταχύτερους δυνατούς ρυθμούς, ώστε να δρομολογηθούν άμεσα οι αναθέσεις των μελετών, ενώ παράλληλα θα ξεκινήσουν και οι σωστικές εργασίες στα κτήρια».
Σε ό,τι αφορά το χαρτώο υλικό του αρχείου του τ. βασιλικού κτήματος Τατοΐου, η καταγραφή, αξιολόγηση, συντήρηση και ψηφιοποίησή του, θα ενταχθεί στο τρέχον ΕΣΠΑ, με προϋπολογισμό 700.000 ευρώ. Το έργο προβλέπεται να ολοκληρωθεί το 2022. Τέλος, η Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων και η Διεύθυνση Προστασίας Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του ΥΠΠΟΑ ξεκινούν την άμεση καταχώρηση των κινητών μνημείων από το κτήμα στη βάση δεδομένων της Διεύθυνσης Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων.
